De overgang is de periode rond de laatste menstruatie. Deze laatste menstruatie noem je de menopauze. Het is een periode waarin de vrouwelijke hormonen zodanig veranderen dat je geen eisprong meer krijgt en er geen baarmoederslijmvlies meer gevormd wordt. De overgangsjaren kunnen wel 10 jaar duren. Vanaf het 40e levensjaar begint bij de vroege vogels de premenopauze. Deze premenopauze kan wel een paar jaar duren. Kleine veranderingen zijn dan merkbaar. Er is een heel kleine groep vrouwen die voor hun 40e in de overgang komt. Natuurlijk gebeurt dat als je eierstokken zijn verwijderd maar het kan ook komen door schildklierafwijkingen, gewichtsproblemen (heel dik of heel mager zijn) en geneesmiddelen. Ook kun je na chemotherapie en bestraling in de overgang raken. Heel sporadisch zijn er vrouwen die zomaar veel te jong in de overgang komen, zonder aanwijsbare redenen.

Vanaf het 45e jaar wordt het proces voor veel vrouwen merkbaarder. Deze periode noem je de perimenopauze waarin veel klachten kunnen ontstaan zoals opvliegers, nachtelijk zweten en een verandering in je stofwisseling (deze klachten kunnen ook voor je 45e al aanwezig zijn). Ook blijft de menstruatie regelmatig weg of verandert opeens. Dit kan enkele jaren duren tot het moment dat je laatste menstruatie plaatsvindt.  Dit moment heet de menopauze. De gemiddelde leeftijd is 51 jaar. Als je geluk hebt, merk je niets en stop je rond die leeftijd zomaar met menstrueren. Die kans is natuurlijk betrekkelijk klein. De meeste vrouwen zijn toch wel een kleine 10 jaar van hun leven in de overgang. Dat de menstruatie verandert, is een eerste teken en of de bloeding nou minder is, of juist heftiger, wat vaker plaatsvindt of tussendoor, het heeft er allemaal mee te maken. De hormoonproductie van progesteron en oestrogeen is op dat moment aan het veranderen. Het is goed dat dit gebeurt want een zwangerschap voor een oudere vrouw is ongezond en risicovol. Er zijn ook vrouwen die hun eierstokken laten verwijderen, om welke reden dan ook. Deze vrouwen krijgen  meteen overgangsklachten wat een zeer heftig gebeuren is. Het is een enorme aanslag op hun gezondheid omdat het lichaam niet geleidelijk aan de overgang kan wennen. Zij zitten van het ene op het andere moment in de menopauze. Lichamelijke en emotionele begeleiding in deze periode zou op zijn plek zijn. Aangewezen deskundigen op dit vlak zijn de overgangsconsulenten. Verderop kun je een column lezen van Els, die dit heeft meegemaakt.

Hormonen zijn boodschappers die een signaal afgeven aan een orgaan om te functioneren. Hormonen spelen op deze wijze een grote rol in veel lichaamsprocessen.

Hormonen die veranderen

Kort gezegd zijn hormonen boodschappers die een signaal afgeven aan een orgaan om te functioneren. Ze zijn van essentieel belang om te leven. In de overgang verandert de hoeveelheid en verhouding van de geslachtshormonen zoals je al eerder kon lezen. De belangrijkste hormonen in dit spel van verandering zijn oestrogeen en progesteron. Hormonen worden in een vrouwenlichaam in onder andere de eierstokkenen en de hypofyse aangemaakt. De hypothalamus meet of er voldoende hormonen in het bloed aanwezig zijn en zo niet, dan krijgt de hypofyse een signaal voor aanmaak hiervan. Oestrogeen zorgt voor de vrouwelijke kenmerken die zich  in de puberteit ontwikkelen, zoals borsten en de ontwikkeling van een vrouwenlichaam. Wanneer een meisje gaat menstrueren, vindt er een wisselwerking plaats van oestrogeen en progesteron in haar lichaam. Wanneer de hormoonbalans goed is, voelt ze zich supergoed,  maar als een bepaald hormoon niet in balans is, komen er meteen klachten.

 

Oestrogeen is een typisch vrouwelijk hormoon en hieronder zie je de functie ervan maar ook de klachten die bij disbalans kunnen ontstaan.

Gunstige functies van oestrogeen: 

  • Vormt in de baarmoedermond dun slijm waardoor de zaadcellen gemakkelijker naar binnen glijden
  • Maakt het slijmvlies in de baarmoeder dikker waardoor het eitje zich gemakkelijk kan nestelen
  • Bepaalt de botdichtheid en gaat botontkalking tegen
  • Heeft een beschermend effect op de gezondheid
  • Gaat slagaderverkalking tegen
  • Gunstig effect op suikerspiegel en insulinespiegel
  • Gunstige invloed op de bloeddruk, hart- en vaatziekten, cholesterol
  • Werkt positief tegen ontstekingen
  • Werkt in op schildklierhormonen
  • Werkt versterkend op de huid en slijmvliezen

 

Gunstige functies van progesteron:

  • Zorgt voor een goede doorbloeding van het baarmoederslijmvlies
  • Zorgt ervoor dat de zwangerschap niet voortijdig wordt afgebroken
  • Heeft een positief effect op het centrale en perifere zenuwstelsel (zenuwen)
  • Werkt positief op geheugen en je humeur
  • Je kunt er goed door slapen
  • Je bent beter stressbestendig
  • Werkt vochtafdrijvend
  • Beschermt tegen borstknobbels
  • Natuurlijk antidepressivum
  • Bevordert werking schildklierhormoon
  • Normaliseert de bloedstolling
  • Normaliseert de bloedsuikerspiegel
  • Herstelt het beste het zuurstofgehalte in de cellen
  • Bevordert botweefselopbouw
  • Herstelt de vaattonus

 

Progesteron heeft dus vele voordelen en het is erg vervelend als deze waardes te laag worden. Het is ook heel belangrijk dat de verhoudingen tussen deze twee belangrijke hormonen goed zijn. Zodra de verhoudingen niet meer kloppen, ontstaan er klachten. Wanneer je chronisch stress hebt en je veel cortisol aanmaakt, kan dat wel een probleem geven voor het progesteron. Deze twee delen namelijk dezelfde receptor. Bij veel stress zullen de stresshormonen de receptor bezet houden waardoor het progesteron niet kan werken. Het vervelendste van het verhaal is, dat als je in de overgang bent, en zeker na de menopauze, dat de hoeveelheid receptoren voor progesteron vermindert. Dat komt doordat oestrogeen deze receptoren maakt. Na de menopauze wordt er weinig oestrogeen aangemaakt.

We zien dan dat er meer klachten ontstaan dan nodig, puur omdat een teveel aan stress de werking van progesteron blokkeert.

 Klachten bij tekorten aan oestrogeen ten opzichte van progesteron:

  • Opvliegers
  • Nachtelijk zweten
  • Vaak moe zijn
  • De vagina verandert, wordt gevoeliger en droger
  • Ontstekingsgevoeligheid in de vagina, baarmoeder en urinewegen.
  • Veranderde menstruatiecyclus en minder bloedverlies
  • Slecht slapen
  • Verticale rimpels boven je bovenlip
  • Stemmingswisselingen, tot depressie aan toe
  • Verminderd libido
  • Hoofdpijn bij de menstruatie

 Klachten bij progesterontekort ten opzichte van oestrogeen:

  • Vocht vasthouden
  • Vetvorming bij buik, heupen en dijen
  • Versnelling van veroudering
  • Moeheid
  • Slecht libido
  • Verhoogde bloedklontering
  • Afname schildklierfunctie
  • Prikkelbaarheid
  • Beenkrampen
  • Botverlies
  • Onvruchtbaarheid
  • Vaak miskramen
  • Hoofdpijnen
  • Pijnlijke borsten of borstknobbels
  • Suikerspiegelschommelingen
  • Galblaasaandoeningen
  • Geheugen wordt slechter
  • Galblaasaandoeningen
  • In de baarmoeder vleesbomen of kanker
  • Meer kans op auto-immuunziekten
  • Meer kans op allergieën.

Oestrogeendominantie kan ontstaan door een tekort aan progesteron maar kan ook komen door xeno-oestrogenen in voeding en het milieu. Verder kan oestrogeendominantie ontstaan door omzettingsprobleem in de darmen, gebruik van de Pil en bij overgewicht. Wat we dan zien, is dat vrouwen last krijgen van allerlei klachten.

Stemmingswisselingen

Depressieve gevoelens en prikkelbaarheid

Gezwollen en eventueel pijnlijke borsten

Gewichtstoename

Vetopslag, vooral op billen en bovenbenen

Meer last van PMS

Hevige menstruatie

Uitblijven van de menstruatie

Onregelmatige menstruatie

Tussenbloedingen

Hoofdpijn en migraine

Kaalheid

Te vroege menopauze

Onvruchtbaarheid

Poliepen en vleesbomen in baarmoeder

Rusteloze benen

Slapeloosheid

Verminderd geheugen

Snel geïrriteerd zijn

Uitblijven van de menstruatie

Onregelmatige menstruatie

Vroeggeboorte of miskraam

Verminderde werking van de schildklier

Vermoeidheid

Versneld verouderingsproces

Vocht vasthouden en een

opgeblazen gevoel hebben

Zorgen en piekeren

Menopauzeproblemen

 

In de overgang zakt het progesteron en het oestrogeen volgt. Dan zou je denken dat het juist goed is om een oestrogeendominantie te hebben maar dat is dus alles behalve waar. Het gaat erom dat er een bepaalde balans moet blijven en als het progesteron al zo laag is, dan is de verhouding door de xeno-oestrogenen helemaal zoek. Het gaat juist om een gunstige werking tussen die twee. Elke dag komt iedereen met deze hormonen in aanraking en ze hebben vaak een petrochemische oorsprong. Dit betekent dat de hormonen vaak in producten zitten die met aardolie vervaardigd zijn en dat is in veel cosmetica het geval. Hieronder een aantal producten waardoor xeno-oestrogenen in ons lichaam komen:

 

  • Plastic
  • Niet-biologische lichaamsverzorgingsproducten en cosmetica
  • Niet-biologische schoonmaakmiddelen
  • Bespoten en bewerkt voedsel
  • Water, lucht en bodem zijn ook verontreinigd met hormoonachtige stoffen.
  • Niet-biologische dierlijke producten.
  • Plastic bekertjes of bestek: bij verwarming neemt de afscheiding toe, evenals bij voeding uit de magnetron die in een plastic bakje heeft gezeten.

 

Helaas zijn er weinig mensen die weten hoe xeno-oestrogeen in elkaar zit. Wanneer vrouwen met klachten naar de arts gaan, zullen ze vaak oestrogenen voorgeschreven krijgen, zoals de Pil of oestrogeentherapie. Er is hen geleerd dat er na de menopauze een tekort is aan oestrogeen, terwijl de klachten juist kunnen ontstaan door een verkeerde balans tussen oestrogeen en progesteron. Je moet je voorstellen dat het progesterongehalte met maar liefst 95% daalt, terwijl het oestrogeen slechts 50-65% daalt. Het is dus beter het progesteron te versterken en op xeno-oestrogenen te letten.

Fyto-oestrogenen domineren weer de xeno-oestrogenen. Dat kan wel helpen. Neem dan bijvoorbeeld biologische, gefermenteerde soja, lijnzaadolie en rode klaver. Fyto-oestrogenen hebben een minder negatief effect dan xeno-oestrogenen.  Beter is het om de oorzaak aan te pakken.

 

Aanstuurprobleem

Wanneer we in de overgang zijn, dan spelen de hersenen een grotere rol dan je denkt. De hypofyse is zo’n onderdeel in de hersenen dat meespeelt bij de overgang maar ook de hypothalamus  doet mee. De hypofyse is een hersenaanhangsel en de hypothalamus een centrum in de tussenhersenen.

Wanneer de hormoonspiegel in het bloed daalt, dan merkt de hypothalamus dit op. De hypothalamus geeft een sein aan de hypofyse. Deze geeft dat weer door aan de eierstokken, waardoor er meteen hormonen, bijvoorbeeld oestrogenen, aangemaakt gaan worden. Als er teveel hormonen in het bloed zitten, zal de hypothalamus  dat ook doorgeven en wordt er minder oestrogeen aangemaakt. Tijdens de overgang zal de hypofyse dus constant de eierstokken stimuleren om meer oestrogenen af te geven. In het begin lukt dat maar als de overgang vordert, lukt dit niet meer zo goed. De eierstokken zijn op en produceren op een gegeven moment niets meer. Dat vindt de hypothalamus onacceptabel. De hypothalamus wil dat het oestrogeenpeil omhoog gaat en blijft als het ware roepen om méér.  Die onrust, en alle signalen die de hypothalamus afgeeft, zullen uiteindelijk de hersenen op die plek onrustig maken. In de hypothalamus zit het temperatuurcentrum en een soort gevoelscentrum. Hier komen de opvliegers, het depressieve gevoel maar ook bijvoorbeeld slaapstoornissen vandaan. Door extra plantaardige hormonen (fyto-oestrogenen) te gebruiken, kun je rust geven aan die hypothalamus.  Deze signaleert oestrogeen, ook al is het niet lichaamseigen. Vrouwen willen eigenlijk liever geen hormonen nemen en om hormoongebruik hangt een zeer negatieve vibe. Als we naar synthetische hormonen kijken zoals de Pil of naar reguliere hormoontherapie, dan is de kans op trombose of borstkanker inderdaad verhoogd. Bij plantaardige hormonen of de bio-identieke hormonen is dat niet het geval. Sterker nog, ze verlagen zelfs de kans hierop. Trombose en andere negatieve bijwerkingen zijn niet bekend bij gebruik van bio-identieke hormonen. Bovendien zie je vaak voor de menopauze een enorme op- en neergaande beweging van aanmaak van oestrogeen. Bij natuurlijke hormonen is dat geen probleem, terwijl dit bij de synthetische varianten wel het geval is.

Lees meer over de overgang op mijn blog OVERGANG.

heb je veel last dan kan ik via een voedingstest of via the Body code (weghalen van emotionele blokkades en trauma’s) aan je werken

www.persoonlijke-voeding.nl (of mail me dan stuur ik mijn boek Wegwijs in de overgang naar je op)

 

 

Menstruatiekalender 

Hou hierin bij wanneer je bloedverlies hebt en hoe hevig dit is

Hevig=   H                                   Weinig= W                                     Normaal= N

1 Jan Feb Mrt Apr Mei Juni Juli Aug Sept Okt Nov Dec
2                        
3                        
4                        
5                        
6                        
7                        
8                        
9                        
10                        
11                        
12                        
13                        
14                        
15                        
16                        
17                        
18                        
19                        
20                        
21                        
22                        
23                        
24                        
25                        
26                        
27                        
28                        
29                        
30                        
31